23 lutego 2019 AKTUALNOŚCI W MEDIACH PUBLICYSTYKA Redakcja
IMPREZY PUBLIKACJE LITERATURA MULTIMEDIA GALERIA
Lista artykułów
2010-11-17
List Jarosława Kalinowskiego do Jerzego Buzka
Prezentujemy jako pierwsi tekst europosła Kalinowskiego do przewodniczącego PE J. Buzka. Poseł próbuje przekonać szefa parlamentu do interwencji w obronie Polaków na Wileńszczyźnie.
Bardzo często w PE podejmujemy działania w obronie podstawowych praw i wolności obywatelskich na całym świecie. Tymczasem w UE te prawa są również łamane. Dotyczy to głównie praw mniejszości narodowych.

Przez dwie kadencja jako wicemarszałek Sejmu RP, byłem współprzewodniczącym Zgromadzenia Sejmu Rzeczpospolitej Polskiej i Sejmasu Republiki Litewskiej. Wiem jak trudno wypracować kompromis w sprawach mniejszości narodowych, ale stoję na stanowisku, że zapisy prawa międzynarodowego, unijnego czy traktatów dwustronnych powinny być przestrzegane.
 Sytuacja Polaków na Litwie nie poprawia się, a wypowiedzi i działania władz litewskich nie napawają optymizmem. Stąd już kolejny mój głos w sprawie dyskryminowania polskiej mniejszości przez państwo litewskie.
Polacy na Litwie zamieszkują od 600 lat. W ostatnich stuleciach w Wilnie i na Ziemi Wileńskiej (Wileńszczyźnie) stanowili większość mieszkańców. Proporcjami tymi zachwiała dopiero eksterminacja ludności polskiej dokonana, w drugiej połowie XX wieku, przez dwa totalitaryzmy – niemiecki nazizm i sowiecki komunizm. Mimo to, zgodnie ze spisem powszechnym z 2001 r., Polacy stanowią 6,7 % ludności Litwy (235 tys.), w tym 18.5% ludności Wilna – stolicy Litwy. W otaczającym Wilno Rejonie Wileńskim i sąsiednim Rejonie Solecznickim stanowią odpowiednio: 61,3% (54,3 tys.) oraz 79,5 % (39,2 tys.) mieszkańców.

Po odzyskaniu przez Litwę niepodległości niestety władze państwowe utrudniały ludności polskiej zachowanie tożsamości narodowej i kulturalnej oraz drastycznie ograniczały możliwość korzystania z praw obywatelskich przysługujących mniejszościom narodowym.

Sytuacji nie zmieniło podpisanie i ratyfikowanie dwóch umów międzynarodowych – Traktatu między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Litewską o przyjaznych stosunkach i dobrosąsiedzkiej współpracy podpisanego w 1994 r. oraz Konwencji Ramowej o Ochronie Mniejszości Narodowych ratyfikowanej przez Litwę w 2000 r. - gwarantujących ludności polskiej szeroki zakres praw jako mniejszości narodowej.

Mimo upływu szesnastu oraz dziesięciu lat od obowiązywania tych regulacji, prawa i możliwości polskiej mniejszości narodowej na Litwie są w rażącej sprzeczności z duchem i literą Traktatu i Konwencji oraz z obowiązującą w krajach Europy praktyką.

W szczególności, działania litewskiej administracji państwowej oraz litewskie prawodawstwo:

1. powodują zmiany składu narodowościowego na obszarach zamieszkałych przez polską mniejszość narodową (naruszenia art. 12 Konwencji).
Litewska administracja państwowa prowadzi proces zwrotu ziemi skolektywizowanej w czasach Związku Sowieckiego. W okolicach Wilna znaczną część ziemi będącej własnością ludności miejscowej (przeważnie polskiej) przekazuje się osadnikom narodowości litewskiej. W tym celu wykorzystuje się procedurę przeniesienia ziem, polegająca na tym, że pretendent do odzyskania ziemi może ubiegać się o nią w zupełnie innym miejscu – np.: z głębi Litwy może ją „przenieść” pod Wilno. Nagminnie łamane jest przy tym prawo gwarantujące w pierwszej kolejności zwrot ziemi poprzednim właścicielom lub ich spadkobiercom. Prowadzi to do licznych nadużyć bulwersujących opinię publiczną. Proces zwrotu ziemi prowadzony jest przez administrację państwową bez jakiejkolwiek społecznej kontroli; a informacja o skali przeniesień ziemi jest skrzętnie ukrywana.

Jednocześnie wszelkimi możliwymi sposobami utrudnia się lub uniemożliwia zwrot ziemi prawowitym właścicielom. W rezultacie, w ostatnich latach liczba Polaków zamieszkujących okolice Wilna zmniejsza się, np.: w gminie suderwskiej zmniejszyła się o 20%.

2. utrudniają funkcjonowanie i rozwój szkolnictwa polskiego, w ostatnim czasie wprowadzając regulacje prawne i organizacyjne prowadzące do jego likwidacji (naruszenia art. 12.3, 14.1 i 14.2 Konwencji).
Na Litwie obowiązuje system szkolnictwa prowadzonego i finansowanego przez samorządy. Na obszarach zwarcie zamieszkałych przez Polaków samorząd prowadzi szkoły z językiem wykładowym polskim, litewskim i rosyjskim. Na przykład, w Rejonie Wileńskim istnieje 48 szkół polskich, 5 rosyjskich i 20 litewskich (27,4% ogółu), co mniej więcej odpowiada proporcjom ludnościowym - Litwini stanowią 22,4% mieszkańców. Mimo to, wyłącznie na obszarach na których Polacy stanowią większość mieszkańców, władze litewskie stworzyły dodatkowy, alternatywny system szkolnictwa państwowego, wyłącznie litewskojęzycznego. W rejonie wileńskim funkcjonuje 17 takich szkół co zwiększa ilość szkół litewskojęzycznych do 37 i 41% ogółu.

Szkolnictwo powiatowe jest uprzywilejowane finansowo w stosunku do szkolnictwa samorządowego. Ma to miejsce w sytuacji niedostatecznego, w stosunku do potrzeb, finansowania przez państwo szkół prowadzonych przez samorządy. W rezultacie, do szkół litewskojęzycznych uczęszcza prawie połowa uczniów w Rejonie (48,3%).
Ponadto litewskie władze forsują w Sejmie, ignorując kategoryczny sprzeciw rodziców uczniów oraz reprezentantów ludności polskiej, reformę szkolnictwa, której skutkiem będzie likwidacja znacznej części polskich szkół, a w pozostałych radykalne ograniczenie nauczania w języku polskim.

3. uniemożliwiają publiczne używanie języka polskiego na obszarach, gdzie Polacy stanowią większość ludności (naruszenia art. 10, 11.2 i 11.3 Konwencji).

Od odzyskania przez Litwę niepodległości ludność polska na Litwie konsekwentnie domaga się, by na terenach zwarcie zamieszkałych przez Polaków język polski mógł być legalnie używany publicznie (również w urzędach administracji państwowej i samorządowej) jako język pomocniczy w celach komunikacyjnych i informacyjnych, na co zezwalała obowiązująca do niedawna ustawa o mniejszościach narodowych.
Władze litewskie odrzucają postulaty Polaków, a na wszelkie próby wprowadzenia języka polskiego w sferę publiczną (nazwy miejscowości, ulic, marszrut prywatnych linii autobusowych nie tylko po litewsku, ale i po polsku) reagują represjami (wielokrotne grzywny).

4. ograniczają prawa wyborcze Polaków jako mniejszości narodowej (naruszenia art. 4.2 Konwencji).
Na Litwie obowiązuje mieszany system wyborczy. W okręgach jednomandatowych obowiązuje system większościowy. W jednym, obejmującym cała Litwę okręgu wielomandatowym, gdzie głosuje się na listy partyjne, obowiązuje system proporcjonalny z progiem wyborczym, również dla partii mniejszości narodowych.

W okręgach jednomandatowych litewskie władze przeprowadziły skrajnie niekorzystny dla Polaków podział terytorialny, włączając znaczne obszary zamieszkałe przez ludność polską do okręgów z przewagą ludności litewskiej. Tylko w jednym okręgu wyborczym Polacy posiadają większość. Gdyby podział został przeprowadzony zgodnie ze standardami europejskimi, Polacy mieliby większość w czterech okręgach. Ponadto, granice okręgów wyborczych aktualizuje się tak, by utrudnić Polakom uzyskanie mandatów.

W okręgu wielomandatowym, w dotychczasowych wyborach, Polakom nie udało się przekroczyć progu wyborczego.
W rezultacie Polacy uzyskują w wyborach od dwóch do trzech mandatów, podczas gdy w demokratycznych wyborach w 1990 roku uzyskali ich aż dziewięć.

5. uniemożliwiają zapisywanie imion i nazwisk Polaków w oficjalnych dokumentach zgodnie z polską pisownią (naruszenia art. 11.1 Konwencji).

Władze litewskie konsekwentnie ignorują w tej kwestii wolę przedstawicieli ludności polskiej zapisując polskie imiona i nazwiska zgodnie z zasadami pisowni litewskiej. Przewidziane wspomnianym wyżej Traktatem polsko litewskim rokowania o sposób zapisu polskich nazwisk, trwające już kilkanaście lat, nie doprowadziły do porozumienia. W ten sposób państwo litewskie, oprócz Konwencji i Traktatu narusza niezbywalną i przyrodzoną godność człowieka w sprawie tak osobistej i delikatnej jak forma i brzmienie imienia i nazwiska.

6. w sposób dyskryminujący Polaków dzielą środki finansowe przeznaczone m.in. na rozwój kultury i zachowanie tożsamości polskiej mniejszości narodowej (naruszenia art. 5.1 i 5.2 Konwencji).

Departament Mniejszości Narodowych i Wychodźstwa rozdzielał środki finansowe, którymi dysponował w sposób wyraźnie krzywdzący mniejszości. Np.: w roku 2007 na potrzeby wszystkich mniejszości przeznaczono około 375 tys. litów, na utrzymanie trzech budynków centrów mniejszości około 1 miliona litów przy ogólnym budżecie Departamentu około 20 milionów litów. Pozostałe środki wydano na potrzeby litewskiego wychodźstwa.

Dyskryminację ludności polskiej ułatwia fakt, że w roku 2010 przestała obowiązywać ustawa o mniejszościach narodowych, wprawdzie naruszana przez litewskie władze, ale stanowiąca standardowe prawo wewnętrzne, do którego Polacy mogli się odwoływać.

Jest pożałowania godne, że powyżej opisane praktyki stosuje państwo będące członkiem Unii Europejskiej.
Szanowny Panie Przewodniczący, w sytuacji jawnego nieprzestrzegania standardów europejskich w dziedzinie praw człowieka, w tym mniejszości narodowych, przez członka Unii Europejskiej – Litwę, Parlament Europejski powinien skutecznie się tym praktykom przeciwstawić.


Bruksela, 27.10.2010

Ręczny dopisek: Z poważaniem Jarosław Kalinowski

<< wstecz
Liczba odwiedzin: 626637
projekt i idea : Aleksander Szycht & przyjaciele; wykonanie i obsługa inTARnet.pl; kontakt z redakcją: (kliknij tutaj)